Każdy sportowiec prędzej czy później spotyka się z tematem specjalistycznych odżywek. Często jednak wiedza na ich temat ogranicza się do ogólnikowego „no, pomagają chyba” albo „to sama chemia, lepiej to zostawić”. Przyjrzyjmy się zatem odżywkom, aby zgłębić nieco ten temat i wyrobić sobie jakąś konkretniejszą opinię. Spośród bogatej oferty sportowych specyfików wybierzmy jedne z najpopularniejszych produktów – odżywki z BCAA.

Ten dość tajemniczy skrót oznacza aminokwasy rozgałęzione, czyli leucynę, izoleucynę oraz walinę. Są to aminokwasy należące do grupy egzogennych – to jest takich, które powinny być przyjmowane z pożywieniem lub pod postacią suplementu. W odróżnieniu od reszty aminokwasów, BCAA posiadają specyficzną budowę chemiczną – posiadają rozgałęziony łańcuch alifatyczny boczny. Charakteryzują się również specyficznym metabolizmem (który zachodzi głównie w mięśniach zamiast w wątrobie) oraz odgrywają bardzo ważną rolę we wspomaganiu ogólnie pojętej sportowej formy.

Aminokwasy rozgałęzione mogą służyć jako alternatywne paliwo dla mięśni w czasie kryzysu energetycznego. Szkielety węglowe tworzące wraz z grupami aminowymi ich strukturę, mogą ulec zredukowaniu do podstawowych substratów energetycznych i zostać spalane właściwie na bieżąco. Grupy aminowe mogą zostać wykorzystane do syntezy pozostałych aminokwasów, takich jak na przykład glutamina lub alanina, a następnie mogą zostać przemienione na glukozę w wątrobie. Dostarczenie swojemu organizmowi odpowiedniej ilości aminokwasów rozgałęzionych przed dużym wysiłkiem fizycznym zapewnia mu alternatywny surowiec energetyczny, tym samym zabezpieczając białka mięśniowe przed rozpadem. BCAA posiadają więc potencjał antykataboliczny.

Aminokwasy rozgałęzione wspomagają również regenerację powysiłkową, poprzez wpływanie na aktywność hormonów anabolicznych, takich jak insulina, oraz enzymów odpowiadających za metabolizm białek, takich jak kinaza mTOR. Insulina to hormon dostarczający składniki odżywcze do komórek mięśniowych (czyli miocytów), a odpowiednie jej stymulowanie w okresie potreningowym w znacznym stopniu polepsza zaopatrywanie komórek w substancje budulcowe oraz energetyczne. Enzymy z kolei są specyficznymi związkami wpływającymi na szybkość przemian metabolicznych. Leucyna, jeden z aminokwasów rozgałęzionych, ma wpływ na aktywność enzymów czuwających nad poprawnym przebiegiem procesów regeneracji tkanki mięśniowej. Leucyna posiada więc właściwości pro-anaboliczne.

Aminokwasy rozgałęzione posiadają jeszcze jedną interesującą właściwość – mogą mieć wpływ na poziom neuroprzekaźników, czyli związków chemicznych odpowiedzialnych za przenoszenie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi. Aktywności poszczególnych neurotransmiterów mogą mieć znaczący wpływ na nasze samopoczucie oraz ogólny stan umysłu. Zwiększony poziom dopaminy, noradrenaliny lub adrenaliny ma działanie pobudzające, stymuluje do działania, natomiast podwyższony poziom serotoniny działa relaksująco i uspokajająco. Po przedłużającym się okresie wzmożonego wysiłku fizycznego poziom serotoniny wzrasta – jest to sygnał od organizmu, że jest po prostu zmęczony. BCAA mogą obniżyć poziom serotoniny, tym samym odsuwając w czasie nadejście momentu tak zwanego zmęczenia ośrodkowego i pozwala na kontynuację treningu.

BCAA stosowane są jako element wspomagający wydolność wysiłkową oraz regenerację potreningową, używane są również jako antykatabolik zarówno w dyscyplinach kształtujących sylwetkę jak i sportach kondycyjnych oraz wytrzymałościowo-siłowych. Stosowanie aminokwasów rozgałęzionych przed wysiłkiem a nawet w jego trakcie, wspomaga przebieg procesów energetycznych, tym samym poprawiając zdolności wysiłkowe i chroniąc tkankę mięśniową. Stosowanie BCAA bezpośrednio po zakończeniu treningu bardzo szybko zwiększa poziom tych aminokwasów we krwi i wzmacnia tkankę mięśniową, natomiast dzięki leucynie aktywowane zostają enzymy, które uruchamiają anabolizm białek mięśniowych. W działaniu aminokwasów rozgałęzionych nie ma więc dużo „sztuczności”, a ich zastosowanie okazuje się dość wszechstronne i trudne do przecenienia.

Przeczytajcie również artykuł o odżywkach dla kulturystów.

Zostaw odpowiedź

Twój e-mail nie zostanie opublikowany