Każda dziedzina medycyny związana jest z działaniami o charakterze diagnostycznym, leczniczym, ale też z profilaktyką i promocją zdrowia. Dotyczy to również medycyny sportowej, która kieruje swoje usługi do osób aktywnych fizycznie i uprawiających sport. Z konsultacji lekarza medycyny sportowej może skorzystać zarówno doświadczony, zawodowy sportowiec, jak również osoba, która uprawia sport rekreacyjnie, albo planuje rozpocząć regularne treningi. Kiedy warto zasięgnąć porady lekarza medycyny sportowej?

Czym zajmuje się medycyna sportowa?

Medycynę sportową nazywamy inaczej medycyną aktywności ruchowej. Jest dziedziną wiedzy lekarskiej obejmująca profilaktykę zdrowotną, a także pomoc i wsparcie w przypadku wystąpienia urazów i kontuzji, a także innych chorób, zwłaszcza układu krążenia i oddechowego. Do poradni medycyny sportowej zgłaszają się osoby, które planują rozpocząć treningi, aby wykluczyć obecność przeciwwskazań do wykonywania regularnej aktywności fizycznej. To na lekarzu spoczywa odpowiedzialność prawidłowej kwalifikacji do uprawiania konkretnej dyscypliny sportu. Warto skonsultować się z lekarzem, bo sport ma być przede wszystkim bezpieczny.

Pod opieką poradni medycyny sportowej są też zawodowi sportowcy, którzy wykonują badania profilaktyczne. Taka okresowa ocena stanu zdrowia pozwala wykluczyć najczęstsze niepożądane problemy, które mogłyby wpłynąć na kondycję i stan zdrowia zawodnika. Poradnie medycyny sportowej wykonuje badania przesiewowe pod kątem używania dopingu oraz współpracują z trenerami w celu optymalnego dostosowania wysiłku do możliwości i stanu zdrowia zawodnika. Regularne konsultacje z lekarzem medycyny sportowej zmniejszają ryzyko wystąpienia kontuzji i niekorzystnych zmian w organizmie sportowca. Medycyna sportowa obejmuje też leczenie kontuzji i urazów, rehabilitację i odnowę biologiczną, oraz monitorowanie efektów treningu. W tym celu poradnie medycyny sportowej są wyposażone w sprzęt, który pozwala obiektywnie ocenić potencjał motoryczny zawodnika. Są to, m. in. stabilografy, aparaty do komputerowej diagnostyki chodu czy do czynnościowej analizy aktywności mięśni. Takie urządzenia, oprócz zastosowania diagnostycznego pozwalają na wykorzystanie „biofeedbacku” w trakcie treningu. Zwiększa to świadomość zawodnika, co do możliwości i ograniczeń własnego ciała oraz pozwala zoptymalizować wysiłek.

Jak wygląda wizyta u lekarza medycyny sportowej?

Każda wizyta lekarska rozpoczyna się zebraniem wywiadu od Pacjenta, rozmowa dotyczy ogólnego stanu zdrowia, ewentualnych dolegliwości, stylu życia, aktywności fizycznej, chorób w rodzinie i przyjmowanych leków. Pierwsza konsultacja z lekarzem sportowym może być dłuższa. Lekarz przeprowadza badanie ogólnolekarskie i antropometryczne oraz zleca wykonanie badań dodatkowych krwi i moczu. Czasami potrzebne są testy wydolnościowe, aby ocenić kondycję i ryzyko sercowo-naczyniowe związane z wykonywaniem sportu. Najprostszy test do przeprowadzenia w każdym gabinecie lekarskim to pompki. Warto przytoczyć w tym miejscu badania naukowców ze Szkoły Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Harvarda, którzy na łamach czasopisma JAMA Network Open opublikowali wyniki 10-letniej obserwacji stanu zdrowia aktywnych fizycznie mężczyzn w średnim  wieku*. Okazuje się, że uczestnicy badania, którzy byli w stanie wykonać 40 pompek mają o 96% mniejsze ryzyko wystąpienia niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych w okresie najbliższych 10 lat, w porównaniu do grupy, która nie wykonała nawet 10 pompek. Na podstawie ogólnej oceny stanu zdrowia lekarz sportowy lub lekarz orzecznik wystawia opinię, która może dotyczyć kwalifikacji do uprawiania konkretnej dyscypliny sportu, zmiany metody treningowej, zwiększenia lub ograniczenia intensywności ćwiczeń oraz ewentualnych przeciwwskazań do aktywności fizycznej. Lekarz może też odroczyć wydanie opinii i zasięgnąć porady innych specjalistów, takich jak ortopeda, kardiolog, neurolog, fizjoterapeuta oraz psycholog.

Na jakie badania może skierować lekarz medycyny sportowej?

Zarówno w profilaktyce, jak też leczeniu ważne jest wykonywanie okresowych badań, które pozwalają ocenić stan zdrowia Pacjenta, znaleźć przyczynę jego dolegliwości i dopasować odpowiednią metodę leczenia. Lekarz medycyny sportowej na podstawie wywiadu z Pacjentem oraz ogólnej oceny jego stanu zdrowia zleca wykonanie badań dodatkowych. Obejmują one podstawowe badania krwi i moczu: morfologię z rozmazem, stężenie glukozy we krwi,  badanie ogólne moczu, EKG czasami próbę wysiłkową, ECHO, spirometrię, konsultację ortopedyczną, neurologiczną czy kardiologiczną. Badania są wykonywane co rok lub 2 lata, albo częściej, np. w sytuacji, kiedy występują niepokojące objawy lub dolegliwości. Intensywność badań lekarskich i ich zakres zależy od tego, jaką dyscyplinę sportu chcemy uprawiać, czy jest to aktywność rekreacyjna czy trening zawodowy oraz od ogólnego stanu zdrowia.

Do poradni medycyny sportowej zgłaszają się osoby aktywne fizycznie, zawodowi sportowcy i miłośnicy sportu, amatorzy i fani rekreacyjnych aktywności. Warto zasięgnąć porady specjalisty, kiedy spędzamy dużo czasu na siłowni i sali fitness, biegamy, pływamy i jeździmy regularnie na rowerze. O znaczeniu regularnych konsultacji z lekarzem doskonale wiedzą zawodowi sportowcy, którzy pozostają z nim w stałym kontakcie.

 

Justin Yang, MD, MPH; Costas A. Christophi, PhD; Andrea Farioli, MD, PhD; Dorothee M. Baur, MD, MS; Steven Moffatt, MD; Terrell W. Zollinger, DrPH; Stefanos N. Kales, MD, MPH. Association Between Push-up Exercise Capacity and Future Cardiovascular Events Among Active Adult Men. JAMA Netw Open. 2019; 2(2):e188341. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2018.8341

Zostaw odpowiedź

Twój e-mail nie zostanie opublikowany